نبات یک ماده غذایی کاربردی در سبد غذایی ایرانی‌ها بشمار می‌رود.

آن را می‌توان نوعی قند تعریف کرد که از نیشکر تهیه می‌شود.

نبات نوعی شیرینی بسیار قدیمی است که توسط ایرانی‌ها و هندی‌ها مصرف می‌شده است.

در حال حاضر آن را در ایران سنبل شادی می‌دانند و در مراسم‌های مختلفی همچون جشن عقد و ازدواج از آن برای تزئین سفره عقد یا هفت سین استفاده می‌کنند.

آن را معمولا به یک نوشیدنی داغ مانند انواع  مصرف می‌کنند.

از لحاظ تب سنتی طبعی گرم دارد و برای رفع سردی مزاج می‌توان از آن بهره برد.

به احتمال زیاد شما هم در خصوص خواص آن به موضوعات متعددی برخورده‌اید یا حتی از فواید منحصر به فرد این ماده غذایی استفاده کرده‌اید.

از نظر تجربی ثابت شده است که نبات می‌تواند بسیاری از مشکلات گوارشی را در بزرگسالان و نوزادان از بین ببرد.

همین موضوع سبب گردیده است که امروزه در جوامع مختلف به عنوان یک ماده غذایی درمانی شناخته شود.

البته باید این مسئله را هم در نظر بگیریم که کیفیت نبات بر خواص آن تاثیرگذار است؛

تولید نبات

آشنایی با فرایند تولید نبات

آشنایی با فرایند تولید نبات
برای تهیه نبات

برای تهیه نبات ابتدا شکر را با آب مخلوط کرده و به صورت شربت در می آوریم

سپس آن را در دیگ مخصوص ریخته حرارت می دهیم .

برای آنکه نا خالصی های احتمالی آن گرفته شود پس از جوش آمدن شربت به تناسب حدود هر صد کیلو گرم شربت ، یک عدد تخم مرغ در آن می شکنند

تا ناخالصی ها به آن چسبیده و شربت از هر آلودگی پاک شده و تصفیه شود

سپس آن را (تخم مرغ ) از ظرف خارج و دور می ریزند

شربت را حرارت داده تا آب آن تبخیر شده و غلیظ شود

و بعد از اینکه غلیظی آن به حد مورد نظر رسید

آن را در ظرف مخصوصی که شکل نیم کره دارد و از قبل درون آن را به صورت مشبک با نخ مخصوصی نخ کشی کرده اند ریخته و کنار می گذارند ،

دمای معمولی که برای استخراج نبات استفاده می شود 109 درجه سانتیگراد است ،

چنانچه بخواهند بلورهای تشکیل شده درشت تر شوند

دمای آن را در حدود 108 درجه نگه می دارند و اگر بخواهند بلورها ریز تر شوند دمای آن را به 110 درجه می رسانند

  • آشنایی با فرایند تولید نبات فرایند تولید نبات چیست؟
  • چرا باید خط تولید نبات را از سنتی به صنعتی بازسازی کرد؟ 
  • چگونه بتوانیم با صرف کمترین هزینه، خط تولیدی با بالاترین بهره وری داشته باشیم؟
  • آیا باید دستگاه های مورد نیازمان را وارد کنیم یا از ماشین آلات ساخت داخل استفاده کنیم. 

و هر چه دما بالا تر رود بلورها ریز تر شده تا به اندازه ی بلور های قند درآید .

این مرحله حدود سه چهار روز طول می کشد و طی این مدت بلورهای نبات شکل می گیرند

سپس ظرف حاوی شربت را کج نموده تا شر بت های اضافی که به نخ ها و بدنه ی ظرف نچسبیده است

بیرون بریزد و بعد ظرف را به حالت اول باز می گردانند

و دوسه روز دیگر صبر می کنند تا بلورها خوب خشک شود ، حالا نبات آماده است ،

بلور هایی که به شبکه ی نخ ها متصل شده اند که معمولا درشت تر و خالص ترند همان شاخ نبات ها را تشکیل داده و قسمت هایی که به بدنه ظرف چسبیده است و معمولا از بلور های ریز تری تشکیل شده در اصطلاح نبات ریزها ، نبات تخته ای نامیده می شود .

نبات سنتی:


معمولا بصورت ساکن تهیه می شود

که به دو رنگ سفید ساده و زرد زعفرانی و در اشکال زیر وجود دارد.


شاخه نبات :

عبارت است از بلورهای نبات که بدور یک نخ(ازجنس پنبه) تشکیل شده است.


نبات چوبی:


نباتی است که بلورهای نبات بدور یک چوب تشکیل می شود.

از خواص ویژه وممتاز نبات چوبی  نسبت به نبات های نی دار پلاستیکی آن است که چوب کاملا بهداشتی بوده(سه مرتبه جوشانده می شود) و برخلاف نی های پلاستیکی غیر بهداشتی وسرطان زا نمی باشد.


مواد تشکیل دهنده:

  • شکرسفید
  • آب
  • سفیده تخم مرغ (برای گرفتن جرم واملاح که درطول پخت از پروسه تولید خارج می شود)
  • زعفران
تولید نبات
تولید نبات

نبات دندانه :

همان نگین نبات است که بدلیل قابلیت شکنندگی بسیار بالا در هنگام بسته بندی خرد شده و بخاطر راحتی و سهولت حل شدن در چای (نوشیدنی های گرم) برای مصارف خانگی و سایر موسسات بسیار آسان و مناسب می باشد.

مزایای استفاده از این نبات آن است که نیازی به شکستن آن، با شیء یا دست نداشته و آماده برای مصرف و از لحاظ اقتصادی بسیار مقرون به صرفه می باشد.

که فعلا در وزن 5 کیلوگرمی و در آینده در اوزان900گرمی و450گرمی عرضه خواهد گشت.

نبات مخلوط:

عبارت از تکه نبات هایی که درکف وجداره ی پاتیل هاتشکیل می شود

که بدلیل غلظت خیلی زیاد شیره در کف پاتیل ها باعث تخته شدن آنها می شودکه بدلیل شکل نامنظم آن بیشتر بصورت فله ودربسته بندی هایی به وزن 10کیلوگرمی عرضه می گردد.

پرده نبات :


نباتی است که روی پاتیل هاتشکیل شده واز لحاظ کیفیت ومقدار زعفران با دیگرنبات های شاخه وچوبی هیچ تفاوتی ندارد و از خصوصیات بارز آن ترد ونازک بودن آن می باشد.

که دزاوزان 250گرمی 500گرمی درظرف های یکبار مصرف بسته بندی می شود.این بسته بندی ازلحاظ اقتصادی جهت مصرف منازل بسیار مقرون به صرفه می باشد.

پودر نبات:

ریزه یا همان خرده های نبات است که کمی از شکر درشت تربوده و از قابلیت حل شدن بالا با همان خواص نبات می باشد.

پودر نبات ایده ال برای هتل ها کافی شاپ ها، رستوران ها،منازل،هنگام مسافرت ومحل کار می باشدکه بصورت فله (10کیلو گرمی) و تک نفره عرضه می گردد.

تخته نبات:


عبارت است از تکه های نبات تشکیل شده در جدار و کف ظرف


کاسه نبات:

عبارت است از نباتی که به شکل ظرف درآمده است.


نبات صنعتی:


معمولا به صورت انبوه و در حالت سکون و یا در حرکت تولید می شود

ومی تواند به اشکال گوناگون باشد، مثلا نبات تک کریستال، نبات چوبی دسته دار و یا به اشکال نبات سنتی و غیره

چرا باید خط تولید نبات را از سنتی به صنعتی بازسازی کرد؟


نبات کریستال رشد یافته ساکارز می باشد که امکان اولیه تولید آن ایران و هندوستان ذکر شده است،

در فرایند تولید نبات کریستالهای درشت ساکارز در اثر سرد نمودن محلول فوق اشباع شکر تولید می گردند.

این روش سنتی تهیه نبات تا بحال متداول بوده است.

طی سالهای اخیر تلاشهای فراوان در جهت بهینه سازی فرآیند تولید به عمل آمده است. فرآیند علمی تولید نبات یا بلور رشد یافته ساکارز، تحت کریستالیزاسیون در سرما بررسی می گردد

و با توجه به پارامترهای موثر بر درجه فوق اشباع و هدایت کریستالیزاسیون،

سعی در افزایش راندمان تولید و رشد دادن مطلوب کریستال شکر می شود.

باید در نظر داشت که در این فرایند به علت راندمان پایین تولید، رشد کریستال ساکارز تا ابعاد کمتر از 3 میلیمتر در کریستالیزاتورهای تبخیری صورت می گیرد.

در این پژوهش فرایند تولید نبات در روش سنتی

با انجام آزمایش های لازم در مراحل مختلف در یک نبات ریزی سنتی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت

و نتایج حاصل با اصول علمی مقایسه و معایب آن تبیین گردید.

بر اساس نتایج،

برای رسیدن به درجه فوق اشباع مناسب بیش از 90 دقیقه زمان، همراه با افزایش دمای محلول تا 112 درجه سانتیگراد و تبخیر آب اضافه در محلول، ضروری به نظر رسید،

بطوریکه مقدار درصد قند انورت از 0.015 در شکر اولیه به 0.571 در شیره رسید و نبات تولیدی نیز دارای درصد قند انورتی معادل 0.553 بود.

pH محلول از حدود 7.3 به 5.2 کاهش پیدا کرد.

شدت رنگ از حدود 70 ایکومزا در شکر اولیه به حدود 1240 ایکومزا در شیره (پساب مادری) و بیش از 250 ایکومزا در نبات تولیدی (اندازه گیری در طول موج 420 نانومتر) افزایش یافت.

با توجه به شدت زیاد رنگ و قند انورت در شیره یا پساب باقیمانده استفاده از این شیره برای استفاده مجدد در فرایند مناسب نمی باشد.

گروه بازرگانی بانی فرآورده های وزرا

خواص درمانی نبات

نبات خواص درمانی بی شماری دارد و از دیدگاه طب سنتی هزاران درد را درمان می کند.

درمان اسهال :

نبات از ساکارز تشکیل شده و دارای خاصیت ضد نفخ و ملین بالایی است.

نبات در مقایسه با قند طبع گرم تری دارد .

اگر نبات را روی حرارت قرار دهید تبدیل به ماده ای قهوه ای مایل به مشکی شده که طعم بسیار تلخی دارد و دارویی موثر برای درمان اسهال محسوب می شود.

خواص نبات برای درمان سرفه:

مکیدن یک تکه نبات سبب قطع شدن سرفه و برطرف شدن خشونت صوت و سینه و درد آن می شود.

خواص درمانی زعفران

نبات برای کاهش خستگی و خواب آلودگی با نبات:

مصرف نبات با چای هنگام رانندگی سبب رفع خواب آلودگی و خستگی می شود پس بهتر است کسانی که در شب رانندگی می کنند یک فنجان چای نبات بنوشند.

همچنین نبات زعفرانی جهت رفع خستگی های مفرط جسمی و فکری ناشی از کار و فعالیت جنسی زیاد بسیار موثر است.

نبات برای تقویت حافظه:

مصرف آب جوش نبات یا چای نبات برای افراد کهن سال که دچار کم حواسی شده اند مفید است .

این نوشیدنی داغ به تقویت حافظه کمک فراوانی می کند.

نبات برای کاهش درد:

مصرف نبات موجب کاهش و تسکین درد معده و همچنین درد ناشی از انقباض ماهیچه ها می شود.

داغ برای کاهش درد کمر، تسکین درد پشت، بهبود پا درد و رفع درد های ناحیه شکم بسیار مفید و موثر است.

نبات برای افزایش انرژی و نشاط با نبات:

نبات نشاط آور و بسیار مقوی است بنابراین بهتر است برای افزایش انرژی و نشاط چای با نبات مصرف کنید.

خواص درمانی زعفران

نبات برای درمان دل درد:

از گذشته تا کنون از انبات را برای درمان دل درد استفاده میشد .

مصرف نبات داغ سبب بهتر شدن دل درد و کمر درد های ماهیانه خانم ها می شود.

بنابراین خانم هایی که در دوران قاعدگی دل درد و کمردرد دارند بهتر است یک نبات داغ بخورند.

نبات برای جلوگیری از جاری شدن آب دهان با نبات:

مصرف نبات از جاری شدن آب دهان جلوگیری می کند.

افرادی که هنگام خواب آب دهن آن ها جاری می شود بهتر است نبات را در چای یا آب جوش و یا هر نوشیدنی گرم دیگری حل کنند و بنوشند.

رفع بلغم:

جهت رفع بلغم پیشنهاد می شود مرتب نبات ، چای نبات ، قهوه و نبات ، آب جوش نبات و نبات داغ مصرف کنید زیرا بلغم موجب ابتلا به نقرس ، فلج شدن قسمتی از بدن ، پیسی و لقوه و رعشه می شود.

رفع ترشی دهان با نبات:

برخی از افراد در ساعات کاریشان به مواد غذایی دسترسی آسانی ندارند و مجبورند ساعت ها بدون مصرف هیچ مواد غذایی شدیدا کار کنند.

این افراد بهتر است برای رفع ترش شدن دهان و جلو گیری از بوی بد یا مزه بد دهان از نبات بصورت نبات داغ ، چای نبات ، تکه های کوچک نبات استفاده نمایند.

خواص نبات

نبات برای درمان تکرر ادرار:

افرادی که تکرر ادرار دارند و مثانه آنها ضعیف شده است و یا اصطلاحا به ضعف مثانه دچار شده اند بهتر است تکه کوچکی نبات در دهان خود قرار دهند و آن را بمکند .

این روش و همچنین مصرف نوشیدنی های گرم نبات داغ برای درمان تکرر ادرار مفید است.

نبات برای افزایش سوخت و ساز:

نبات حاوی مقدارزیادی ساکارز است که خیلی سریع جذب بدن شده و سبب تقویت عضلات و افزایش سوخت و ساز چربی ها و مواد پروتینی در بدن می شود.

نبات برای درمان مشکلات گوارشی:

نباتی که از شکر تهیه شده از دیر هضم شدن غذا جلو گیری میکند و ضد ترش کردن و ضد آروغ زدن است و کرم های کدو یا کرمک انتهای روده بزرگ را درمان می کند.

خواص دیگر نبات :

مصرف نبات سفیدی ، نرمی و سردی پوست بدن را از بین می برد.

با مصرف نبات با هر ماده دیگری مانند چای، شیر، آب جوش و یا هر نوشیدنی گرم دیگری نشاط و آرامش را برای خود به ارمغان آورید.

مصرف نبات برای درمان تنگی نفس ، تپش قلب مفید است.

مطالب مرتبط:

https://vozarasaffron.com/انواع-نبات/

انواع نبات

انواع نبات که نوعی قند است که از نیشکر به دست می آید که طی یک مکانیزم فیزیکی تابع زمان و دما، متبلور شده و به صورت کریستال های زیبا شکل می گیرد.

طرز تهیه نبات :

برای تهیه نبات ابتدا شکر را در آب جوش حل می کنند تا محلول سیرشده درست شود.

سپس نخی در آب آویزان کرده و می گذراند تا خنک شود و بلور تشکیل شود.

انواع مختلف نبات

نبات انواع مختلفی دارد که در ادامه مطلب به آن می پردازیم:

شاخه نبات:

بلورهای نبات که به دور یک نخ تشکیل شده اند را شاخه نبات می گویند.

انواع نبات

نبات چوبی:

بلورهای نبات به دور یک چوب تشکیل می شود.

نبات چوبی نسبت به نبات های نی دار پلاستیکی بهداشتی تر است زیرا چوب سه مرتبه جوشانده می شود و کاملاً بهداشتی است اما نی های پلاستیکی غیر بهداشتی و سرطان زا هستند.

نبات دندانه:

این نوع نبات قابلیت شکنندگی بسیار بالا دارند و در چای راحت حل شده و برای مصارف خانگی آسان و مناسب می باشد.

در هنگام مصرف این نوع نبات ، نیازی به شکستن آن، با شیء یا دست نیست و برای مصرف آماده می باشد.

نبات مخلوط:

این نوع نبات که در کف و جداره ی پاتیل ها به صورت تخته تشکیل می شود به دلیل شکل نامنظم آن بیشتر به صورت فله عرضه می گردد .

غلظت خیلی زیاد شیره در کف پاتیل ها باعث تخته شدن این نبات می شود.

پرده نبات:

این نبات از نظر کیفیت با دیگر نبات های شاخه و چوبی هیچ تفاوتی ندارد و نباتی است که روی پاتیل ها تشکیل شده و تنها تفاوتش با نبات های دیگر ترد و نازک بودن آن می باشد.

انواع نبات

پودر نبات:

این نوع نبات از شکر درشت تر بوده و همان خرده های نبات است که قابلیت حل شدن بالایی دارد.

مطالب مرتبط:

https://vozarasaffron.com/تفاوت-قند-و-شکر-با-نبات/

تفاوت قند و شکر با نبات چیست؟

نبات یک ماده غذایی کاربردی در سبد غذایی ایرانی‌ها بشمار می‌رود.

آن را می‌توان نوعی قند تعریف کرد که از نیشکر تهیه می‌شود.

نبات نوعی شیرینی بسیار قدیمی است که توسط ایرانی‌ها و هندی‌ها مصرف می‌شده است.

در حال حاضر آن را در ایران سنبل شادی می‌دانند و در مراسم‌های مختلفی همچون جشن عقد و ازدواج از آن برای تزئین سفره عقد یا هفت سین استفاده می‌کنند.

آن را معمولا به یک نوشیدنی داغ مانند انواع  مصرف می‌کنند.

از لحاظ تب سنتی طبعی گرم دارد و برای رفع سردی مزاج می‌توان از آن بهره برد.

به احتمال زیاد شما هم در خصوص خواص آن به موضوعات متعددی برخورده‌اید یا حتی از فواید منحصر به فرد این ماده غذایی استفاده کرده‌اید.

از نظر تجربی ثابت شده است که نبات می‌تواند بسیاری از مشکلات گوارشی را در بزرگسالان و نوزادان از بین ببرد.

همین موضوع سبب گردیده است که امروزه در جوامع مختلف به عنوان یک ماده غذایی درمانی شناخته شود.

البته باید این مسئله را هم در نظر بگیریم که کیفیت نبات بر خواص آن تاثیرگذار است؛

از نظر تجربی نبات با قند و شکر تفاوت‌های زیادی دارد که در ادامه این نوشته کوتاه به برخی از مهم‌ترین این تفاوت‌ها می‌پردازیم.

شکل فیزیکی


شکل فیزیکی نبات، اولین تفاوت بین این ماده خوراکی با قند و شکر است.

نبات از محلول اشباع قند ساکارز یا همان شکر در آب به وجود می آید

که طی یک مکانیزم فیزیکی تابع زمان و دما، متبلور شده و به صورت کریستال های زیبا شکل می گیرد.

فرآیند ساخت آن محدوده زمانی نسبتا طولانی به خود اختصاص می‌دهد که این امر سبب می‌گردد بلورهای ساکارز در نبا ت درشت و شفاف باشند؛

امروزه نبات زعفرانی به عنوان یکی از محصولات غذایی مفید در بین افراد مختلف جامعه شهرت دارد.

طبیعت نبات

داده‌های بدست آمده از طب سنتی شرقی نشان می‌دهد که نبات طبع گرمی دارد.

این موضوع سبب گردیده است که از این ماده غذایی در درمان دل درد و نفخ استفاده شود.

اصولا خاصيت قند و شکر با خاصيت نبات متفاوت است و نبات طبيعت گرم‌تري نسبت به قند و شکر دارد.

از اين رو از آن در مشکل‌هايي مانند دل‌درد، نفخ استفاده مي‌شود.

لذا متخصصان طب سنتی این پیشنهاد را مطرح کنند که بجای استفاده از قند و شکر در هنگام نوشیدن چای و دیگر دمنوش‌ها از شیرینی نبا ت بهره ببریم

تا هم نوشیدنی خوش طعمی داشته باشیم و هم از خواص منحصر به فرد آن استفاده کنیم.

نبات